Sep 202013
 

Bài thứ mười lăm, Nhịp Cầu Thệ-Thuỷ, thí-nghiệm dung-hoà âm-nhạc của Pyotr Ilyich Tchaikovsky vào với thi-ca của Nguyễn Du và Lý Bạch. Trong vở opéra Eugene Onegin (Hoàng Thạch-Lân), Tchaikovsky đã miêu-tả một mối tình chị để lỡ duyên em, cho đến kỳ tái-ngộ mai sau thì dịp tương-phùng ngày nao đã mất. Bài tứ-tấu Slykhalil’vy (Ai Thấu Chăng Niềm) là bài mở đầu vở nhạc-kịch này: hai chị em Tatjana (Thu-Thảo) và Olga (Xuân-Băng), phong-lưu tót bậc hồng-quần, xuân xanh xấp-xỉ tuần cập-kê, đang mơ-mộng yêu-đương qua lời thơ Pushkin não-nùng diễm-ảo; mẹ và u già thì mỉm cười lắc đầu trước giấc mộng thanh-xuân kia, khẽ-khàng trao đổi cùng nhau những kinh-nghiệm đoạn-trường ai có qua cầu mới hay mà suốt một đời con người ta chỉ có thể sống để bụng, chết mang theo, chứ chẳng mong gì hai thế-hệ một sớm một chiều thông-cảm kịp. Continue reading »

Sep 202013
 

Bài thứ mười bốn, Từ Cõi Thiên-Thu, cấu-thành bởi khúc aria Podrugi Milye trong vở opéra Pique Dame (Hắc-Bích Yêu-Nương) của Pyotr Ilyich Tchaikovsky, kết ngưng tinh-thể bằng ý thơ thê-thiết của nhà thơ yểu-mệnh đời Trung-Đường Lý Hạ. Màu đen chết lịm tử-dạ huyền-châu của bài này đòi hỏi giọng hát bi-thương kịch-tính. Tiếng hát âm-sắc trẻ-trung nhưng lại cũng rất hàm-chứa tư-duy già-giặn của con oanh vàng D. C. Nga My đã hội đủ yếu-tố bất-kỳ-xuất-ý này.
Continue reading »

Sep 202013
 

Bài thứ mười một, Ngấn Ly-Trần, ý ở đoạn song-tấu Uzh Vecher (Đây Hoàng-Hôn) trong vở opéra Pique Dame (Hắc-Bích Yêu-Nương) Pyotr Ilyich Tchaikovsky đã viết. Yêu người song chẳng được cùng ai nặng nợ, đến kỳ cách-trở âm-dương, đành xin thấp-thoáng về đứng trước hiên mưa, lờ-lững đến nép bên rèm gió, đó là đề-tài của cả mạch chuyện Alexander Pushkin lẫn dòng thơ Hàn Mặc-Tử. Ba thi-phẩm họ Hàn đã góp gió êm bay cho mấy luồng giai-điệu Tchaikovsky ngược xuôi lan toả.
Continue reading »

Sep 202013
 

Bài thứ chín, Lòng Còn Gửi Áng Mây Hàng, vốn là bài aria Vi Ravviso, O Luoghi Ameni của Vincenzo Bellini, trích hồi thứ nhất vở opera La Sonnambula (Mộng-Trung Thiếu-Nữ). “Ôi quê hương, hai chữ huyền-nhiệm lạ! Trọn kiếp làm người chẳng lẽ sinh ra chỉ để trước ngày hoá-diệt còn kịp quay về nhìn lại một lần nơi cắt rốn chôn nhau?” Chất Lamartinede Musset ở đây vô-tình lại rất gần-gũi với chủ-đề “Cố quốc bình cư hữu sở tư” bên các nhà thơ Đông-Á. Bởi lẽ, chúng tôi chẳng ngại-ngần gì không viện-dẫn vài tứ thơ của Đường-Thi Bắc-Đẩu Lão Đỗ để hợp-lưu giao-chuyển với dăm câu nhạc của Nam-Âu đệ-nhất điệu từ nhân Bellini.
Continue reading »

Sep 202013
 

Bài thứ năm, Lầu Xuân Dáng Ngọc, nguyên là đoạn song-ca Moj Milenkij Druzhok của hai nhân-vật mục-đồng mục-nữ Daphnis và Chloé (Dương-Xuân Yên-Liễu), hồi thứ ba vở opéra Pique Dame (Hắc-Bích Yêu-Nương) do Pyotr Ilyich Tchaikovsky sáng-tác dựa theo cốt chuyện cùng tên của Alexander Pushkin. Riêng đoạn song-ca này Tchaikovsky đã vay mượn nét nhạc Mozart duyên-dáng, chạm-trổ tinh-xảo tựa các pho tượng men sứ xinh-xinh nơi thành Vienna thời Marie Antoinette. Chúng tôi mạn phép ảo-hoán cặp tình-nhân búp-bê Andersen kia thành đôi Lương Sơn-Bá, Chúc Anh-Đài Lăng Ba Lạc Đế đúng phong-cách múa rối bóng Trung-Quốc. Lời thơ do đó mô-phỏng những bài thơ diễm-tình ỷ-lệ của nhà thơ Đường Vương Xương-Linh.
Continue reading »